" Wanneer ik een portfolio bekijk, ben ik natuurlijk geïnteresseerd in de inhoud, maar ik ben ook geïnteresseerd naar het ontwerp van de portfolio. Soms zegt de vorm van een portfolio me net zoveel als de inhoud. Aan het ontwerp kan ik mensen beoordelen, het zegt me of de ontwerper ervan conservatief of avontuurlijk is, cool of bescheiden, precies of slordig. …… Ik kan zelfs beoordelen of mensen veel tijd besteed hebben aan het bijstellen van hun portfolio of aan een efficiënte voorbereiding ervan……… Een portfolio zegt iets over het vermogen van iemand om te communiceren over zijn/haar eigen ideeën en ontwerpen" (vertaald uit het Amerikaans; Cesar Perelli in Linton,1996)

1. Oorsprong van portfolio’s

Het begrip portfolio’s komt oorspronkelijk uit de wereld van kunst en architectuur. Kunstenaars en architecten kunnen bij hun sollicitaties niet volstaan met diploma’s en mooie verhalen over hoe goed ze wel niet zijn. Mensen uit deze beroepsgroepen hebben een andere vorm gevonden om hun kwaliteiten aan te tonen, namelijk het portfolio. Dat is een dossier met eigen schetsen en tekeningen, met foto’s van eigen kunstwerken, van maquettes, van gebouwen e.d.

Op dit moment zien we dat de belangstelling vanuit het bedrijfsleven voor dergelijke portfolio’s toeneemt. Portfolio’s leveren namelijk niet alleen gegevens over de capaciteiten van de toekomstige werkne(e)m(st)ers, maar geven ook inzicht in hun leervermogen. Dit is van des te meer belang omdat snelle maatschappelijke en technische ontwikkelingen maken dat kennis snel veroudert, waardoor niet zozeer de verworven kennis van belang is, maar veeleer het vermogen van een werknemer om snel nieuwe zaken bij te leren.

2. Motieven voor het werken met portfolio’s

Wanneer afgestudeerden zich begeven op de arbeidsmarkt beschikken zij over een diploma, dat bepaalde kwaliteiten garandeert. Het bewijsmateriaal van deze kwaliteiten is de cijferlijst, het afstudeerverslag en het verhaal, dat de student(e) over zichzelf vertelt in een sollicitatiegesprek.

Digitale portfolio’s van studenten bevatten bewijsmateriaal van activiteiten die iemand heeft verricht in het kader van de eigen professionalisering. Het bewijsmateriaal van de extra activiteiten wordt door de persoon zelf geselecteerd en deze bepaalt eveneens zelf welke activiteiten hij/zij wil verrichten om dat bewijsmateriaal te verzamelen. Wanneer we in het onderwijs werken met een portfolio kan men zeggen dat het onderwijs mede student-gestuurd en student-gericht is. Op deze manier fungeert een portfolio als een hulpmiddel voor studenten om hen te leren eigen doelen te stellen in het kader van eigen professionalisering (een leven lang leren). Het stelt de student in staat zich bewust te worden van de eigen capaciteiten en bewijsmateriaal te verzamelen van de eigen vaardigheden. Op deze manier is sprake van een integratie van curriculum, instructie, assessment, studieloopbaanbegeleiding en carrièreplanning.

Uit dit geheel van bewijsmateriaal kan de student onderdelen selecteren voor de portfolio die hij/zij later bij sollicitaties eventueel aan het bedrijf ter informatie wil tonen. Dit wordt dan de ‘showcase portfolio’ genoemd.

3. Tips voor het ontwerpen van portfolio's

Algemene tips voor het samenstellen en onderhouden van een portfolio (Burke. Fogarty & Belgrad,1993) zijn:

• Formuleer eigen leerdoelen

• Verzamel en structureer

• Maak een selectie

• Geef het een persoonlijk tintje

• Houd jezelf regelmatig een spiegel voor

• Vraag feedback aan mensen die je respecteert

• Evalueer en stel bij

• Kijk eens bij anderen en luister naar hun ideeëntijdens de studie ben je niet elkaars concurrent; je leert van elkaar en je kunt veel ideeën opdoen bij elkaar
• Stop er steeds wat in en gooi er wat uiteen portfolio is een reflectie op je groeiproces; als er niets verandert in je portfolio staat je groei blijkbaar stil
• Een schouderklopje voor jezelf magvalse bescheidenheid is uit den boze; als je iets goed gedaan hebt mag dat gezien worden en je mag jezelf gerust een compliment geven

4. Literatuur

Burke, K., Fogarty, R. & Belgrad, S. (1993) The portfolio Connection. USA: IRI

Skylight Publishing Inc.Johnson, N.J. & Rose, L.M. (1997) Portfolios (Clarifying, constructing and

enhancing) Basel: Technomic Publishing Company Inc.

Linton, H. (1996) Portfolio Design. New York: W.W.Norton & Company, Inc.

ISBN 0-393-73008-5

5. Weblinks

Interessante voorbeelden van digitale showcase portfolio's zijn:

Eerstejaars TEL-studenten in 2000

http://home.student.utwente.nl/b.a.geerdink

http://www.marcelvanveen.nl/portfolio/ut/

http://home.kabelfoon.nl/~mvginkel/portfolio/

http://wwwhome.cs.utwente.nl/~einde

Webpagina waar enkele portfolio's van BIT-studenten staan is: